« اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد از خدا بترسيد و وسيله‌اى براى تقرّب به او بجوئيد و در راه او جهاد كنيد ، باشد كه رستگار شويد . » از اين آيه استفاده مىشود كه جهاد يك وسيلهء الهى است كه گاهى واجب و لازم است مانند جهاد براى دفاع از مسلمانان و دفاع از دين در برابر خطرها ، و گاهى هم سنّت مؤكّد است مانند جهاد در راه تبليغ رسالت خدا و اشاعهء دين در جهان . در حديث شريف نيز اين تقسيم دربارهء جهاد وارد شده است . فضيل بن عياض از امام صادق عليه السلام دربارهء جهاد پرسيد كه جهاد واجب است يا سنّت ؟ امام عليه السلام فرمود : جهاد بر چهار قسم : دو قسم آن واجب و قسم سوّم آن سنّت است امّا جز در كنار واجب ، انجام نمىشود و يك قسم هم سنّت است . امّا دو قسم واجب عبارتنداز : مبارزه انسان با نفس خود در برابر گناهان و معصيت خداوند ، و اين والاترين جهاد است ؛ و پيكار با كفّارى كه به شما نزديك هستند . امّا جهادى كه سنّت است ولى جز با واجب برپا نمىشود ، اين است كه جهاد با دشمن بر همهء امّت واجب است و اگر همگى ترك كنند ، عذاب الهى دامنگير همهء آنان مىشود ، و اين جهاد براى امام سنّت است كه همراه امّت به ميدان جنگ برود و با دشمن نبرد كند . امّا جهاد سنّت ، هر سنّتى است كه انسان آن را برپا دارد و در راه احيا و برپاداشتن آن مجاهدت نمايد ، زيرا كار و كوشش دراين راه از بهترين اعمال و موجب احياى سنّت است . پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله فرمود : « كسى كه سنّت حسنه‌اى را ايجاد و برپا دارد ، براى اوست پاداش آن سنّت و پاداش همهء كسانى كه بدان عمل مىكنند بدون اينكه از پاداش خود آنان ، چيزى كم شود . » « 1 »

--> ( 1 ) - بحارالانوار ، ج 97 ، ص 23 ، حديث 15 .